Gończego polskiego, jednej z najstarszych ras użytkowanych przez człowieka do łowów, kształtowały setki lat hodowli ukierunkowanej na stworzenie doskonałego pomocnika myśliwego, którym stał się dzięki ostrej selekcji naturalnej. Przymioty psa weryfikował zwierz, na którego polowano z gończymi, a spektrum łowów, do których był używany, obejmowało wszelką zwierzynę od zająca poczynając na niedźwiedziu kończąc. Tak więc, psy zbyt głupie, zbyt ostre, pozbawione zmysłu orientacji, o słabym węchu, nie umiejące współpracować z człowiekiem usuwane były z hodowli niemal samoczynnie, ginąc w lasach lub od kłów i pazurów swoich przeciwników.
Patrząc na dzisiejszego GP, widzimy psa średnich rozmiarów o głębokiej i szerokiej klatce piersiowej, suchych żylastych kończynach i prostym mocnym grzbiecie. Cała sylwetka znamionuje siłę, spreżystość, zwrotność, wytrzymałość i dynamikę. Poznając tego psa odkrywamy, że mamy do czynienia z psem niezwykle inteligentnym, bardzo łatwo uczącym się. Gończy ma mocny charakter, jest oddany bezgranicznie swojemu opiekunowi, posiada silne poczucie własności i rozbudowany instynkt stadny. Kiedy zaczynamy polować z naszym podopiecznym, okazuje się, że ma kapitalny węch, wrodzoną pasję, ciętość i odwagę. Potrafi samodzielnie myśleć i podejmować trafne decyzje w sytuacja ekstremalnych. Cechuje go doskonała orientacja w terenie i umiejętność celowej współpracy z przewodnikiem. Wszystkie te przymioty powodują, że można wykorzystywać je do łowów jako psy niemal wszechstronne. Znam przypadki, w których Gończy polski pracuje jako płochacz, czy aporter, jednak ich prawdziwa wartość objawia się w pracy jako dzikarz czy tropowiec.
W tych arcytrudnych dla psa łowach znajdują ujście takie przymioty jak: umiejętność odnajdowania ciepłego tropu, co pozwala na szybkie odnajdowanie zwierzyny, szybkie chody, ciętość i nie pozbawiona rozsądku odwaga. Umiejętność współpracy w sforze i z przewodnikiem pozwala na wypchnięcie z miotu nawet najtwardsze dziki. Ich budowa i szybkość a także zwrotność i wytrwałość predysponuje je do pracy w najtrudniejszych warunkach. Mam tu na myśli wysoką pokrywę śnieżną, gęsty podszyt czy trzcinowiska. Specyficzna szata, w okresie chłodów podbita gęstym podszerstkiem umożliwia im pracę w bardzo trudnych warunkach pogodowych i ułatwia pielęgnację. Melodyjny, modulowany głos w czasie gonu pozwala zawsze kontrolować miejsce i kierunek w jakim zwierz stanie, czy uchodzi, wprawnemu uchu daje obraz sytuacji i pojęcie o przeciwniku z jakim pies ma do czynienia. Czekającym zaś na linii myśliwym muzyka ta burzy krew i pozwala przygotować się do oddania skutecznego strzału.
Dzieki subtelności swego wechu skutecznie pracują jako tropowce, radząć sobie doskonale z kilkunasto a nawet kilkudziesięciu godzinnych tropach sfarbowanych zwierzyny grubej poprawiając niemal bezbładnie co zepsuł człowiek.
W jednym ze swych nie opublikowanych artykułów „ojciec” współczesnego GP Pawłusiewicz wymienia najbardziej typowe, utrwalone cechy rasy predysponujące go do pracy jako dzikarza. Są to:
- wrodzona pasja łowiecka,
- zdolność szybkiego zachodzenia zwierza w miotach (kniei),
- upór i zajadłość w atakowaniu i gonieniu dzika,
- duża częstotliwość w donośnym głoszeniu,
- odwaga i roztropność w myśl zasady „mierz siły na zamiary”,
- pracowitość szukania,
- wytrzymałość fizyczna i odporność nerwowa,
- dobrze rozwinięty instynkt orientacyjny,
- posłuszeństwo i przywiązanie do myśliwego.
GP może być również wykorzystywany jako niezawodny stróż a nawet obrońca. Trzeba jednak pamiętać, że jest to pies wymagający dużej dawki ruchu, częstego przebywania w terenie i zdecydowanego przewodnika, umiejącego wskazać psu jego miejsce w rodzinie (złaji) . W przeciwnym razie mogą powstać problemy, bo do psów łatwo się cofających, nie należy. Gończe polskie można polecić jako psy do towarzystwa dla ludzi aktywnych lubiących częste przebywanie na łonie natury, np. koniarzy, leśników, a nade wszystko myśliwych. Pod warunkiem że w łowisku mają wysoki stan zwierzyny grubej, zwłaszcza dzika.

© Darek Barczyk